Wat is fybromyalgie?

19-02-2026

Fibromyalgie is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door uitgebreide spierpijn, vermoeidheid, slaapstoornissen en cognitieve problemen, vaak aangeduid als "fibro-fog". De exacte oorzaak is onbekend, maar onderzoek wijst op een verhoogde pijngevoeligheid door veranderingen in het centrale zenuwstelsel, waarbij het brein pijn signalen onjuist verwerkt. Het is geen ontstekingsziekte of auto-immuunziekte, maar wordt vaak gekoppeld aan factoren zoals genetica, psychische stress, trauma, infecties of andere chronische aandoeningen zoals reuma of depressie.

Belangrijkste symptomen van fibromyalgie:

Uitgebreide pijn in spieren, gewrichten en zachte weefsels, vaak aan beide zijden van het lichaam en boven en onder de taille.
Uitgebreide vermoeidheid, zelfs na een lange nachtrust.
Slaapstoornissen die leiden tot onvoldoende herstel.
Cognitieve problemen zoals concentratie- en geheugenproblemen.
Verhoogde gevoeligheid voor licht, geluid, geuren en temperatuur.
Vaak aanwezige klachten zoals hoofdpijn, darmproblemen, spierstijfheid en gevoel van tintelingen of stijfheid.

Fibromyalgie komt vaker voor bij vrouwen, vooral tussen de 20 en 50 jaar, en is niet afhankelijk van afbeeldings- of bloedtestresultaten, wat de diagnose bemoeilijkt. Er is geen genezing, maar behandeling richt zich op het verlichten van symptomen via een combinatie van medicatie (zoals antidepressiva of anticonvulsiva), fysiotherapie, gedragstherapie (zoals cognitieve gedragstherapie), beweging, stressbeheersing en levensstijlveranderingen.

De meeste gezondheidsorganisaties, zoals de Amerikaanse College of Rheumatology en het NIH, benadrukken dat een multimodale aanpak – met een team van zorgverleners – het meest effectief is. Het is belangrijk om een arts te raadplegen die gespecialiseerd is in fibromyalgie, omdat de aandoening vaak onderschat of verkeerd wordt geïnterpreteerd.

Er zijn geen specifieke genen die direct fibromyalgie veroorzaken, maar onderzoek wijst op een genetische aanleg die de kans op de aandoening kan verhogen. Fibromyalgie wordt beschouwd als een multifactoriële aandoening, waarbij genetische, omgevings- en levensstijlfactoren samenspelen.

1. Genetische kwetsbaarheid

Hoewel fibromyalgie niet direct erfelijk is, komt het vaker voor binnen families, wat wijst op een familiale clustering.
Studies onder tweelingen tonen dat genetische factoren een rol spelen in de gevoeligheid voor chronische pijn.
Dr. Frances Williams ontdekte in onderzoek bij tweelingen drie genen die afwijken bij mensen met fibromyalgie, wat suggereert dat genetische variaties een bijdrage leveren.

2. Multifactorieel ontstaan

De aanwezigheid van bepaalde genen betekent niet dat iemand automatisch fibromyalgie ontwikkelt.
Er zijn triggers nodig, zoals stress, infecties, trauma of hormonale veranderingen (bijv. menopauze), om de aandoening tot uiting te laten komen.
Het zenuwstelsel verwerkt pijn anders bij mensen met een genetische gevoeligheid, wat leidt tot verhoogde pijngevoeligheid.

3. Wetenschappelijke stand

Wetenschappers spreken van een complex samenspel van meerdere genen en omgevingsfactoren.
In tegenstelling tot erfelijke ziekten zoals borstkanker (BRCA1-gen), is er geen enkel 'fibromyalgie-gen' geïdentificeerd.
Onderzoek is nog in ontwikkeling, maar het biedt hoop op toekomstige biomarkers en gerichte behandelingen.

Hoe werken genen met tress en fybro?

Genen en stress werken bij fibromyalgie samen door een verhoogde biologische gevoeligheid voor stress, mede door genetische aanleg. Mensen met bepaalde genetische variaties – bijvoorbeeld in de stofwisseling van neurotransmitters zoals serotonine of in pijnverwerking – reageren gevoeliger op stress. Wanneer zij worden blootgesteld aan chronische stress, trauma of emotionele belasting, kan het stressregulatiesysteem (HPA-as) ontregeld raken.

1. Genetische gevoeligheid versterkt stressreactie

Genetische factoren kunnen leiden tot een verstoord evenwicht in serotonine, dopamine en cortisol, wat de pijnperceptie verhoogt en de slaap en stemming beïnvloedt.
Bij mensen met deze aanleg kan stress leiden tot te weinig of te veel cortisol, waardoor het lichaam zich niet goed kan herstellen.
Dit resulteert in een "vicious circle": stress activeert het immuunsysteem, wat pro-inflammatoire cytokinen vrijmaakt. Deze stoffen verergeren klachten zoals vermoeidheid, pijn en cognitieve problemen – het zogenaamde Sickness Response.

2. Centrale sensitisatie als gevolg

Langdurige stress, gecombineerd met genetische kwetsbaarheid, leidt tot centrale sensitisatie: het zenuwstelsel wordt overgevoelig.
Normale prikkels (aanraking, geluid, licht) worden als pijnlijk ervaren.
De hersenen verwerken pijn signalen verkeerd, doordat de "volumeknop" voor pijn permanent te hoog staat.

Bij Bodies mind soul kan je nu terecht voor een herstel programma. Een op maat gemaakt programma zodat u echt aan uw herstel kan werken. Vraag naar ons e info boekje.

Brandy Verdickt